حاشیه دفتر مشق دبستانی ها

حاشیه دفتر مشق دبستانی ها همیشه یکی از بخش‌های خاص و شاید هم کمی نادیده‌گرفته‌شده‌ی این دفترها بوده. دانش‌آموزها معمولا با ذوق و شوق شروع می‌کنند به نوشتن تکالیف‌شان، اما وقتی نوبت به حاشیه‌ها می‌رسد، داستان کمی فرق می‌کند. این فضا انگار جایی برای کشف خلاقیت‌های پنهان یا شاید هم جایی برای فرار از جدیت و چارچوب‌های خشک مدرسه است. خیلی از بچه‌ها بدون اینکه حتی متوجه باشند، توی این حاشیه‌ها دنیای خودشان را می‌سازند؛ پر از طرح‌های عجیب و غریب، شکلک‌های خنده‌دار، و شاید هم چند تا جمله که از دفتر بیرون می‌زنند و جایی برای دل خودشان نوشته شده‌اند.

وقتی سر کلاس حوصله‌ات سر می‌رود، این حاشیه‌ها بهترین جا برای سرگرم شدن هستند. بعضی وقت‌ها حاشیه‌های دفتر تبدیل می‌شوند به محلی برای کشیدن نقاشی‌های ریز و درشت. شاید چند تا درخت، چندتا خط کج و معوج که بعدها به کوه تبدیل می‌شوند، یا حتی صورت‌هایی که هیچ‌وقت کامل نمی‌شوند. بچه‌ها بدون اینکه فکر کنند، هر چه به ذهن‌شان می‌رسد را توی این حاشیه‌ها می‌ریزند. اینجا انگار قوانین دیگر معنایی ندارد. معلم به محتوای وسط صفحه کاری دارد، ولی این حاشیه‌ها کمتر کسی بهشان توجه می‌کند، برای همین بیشتر مواقع از دست‌رس خارج می‌مانند.

حتی می‌شود گفت که حاشیه‌های دفتر، دفترچه خاطرات پنهانی بچه‌هاست. گاهی یک اسم، گاهی یک جمله کوتاه که شاید یادآور یک دوست، یک بازی، یا حتی یک اتفاق خنده‌دار باشد. این یادداشت‌ها هیچ وقت قرار نیست خوانده شوند، یا شاید هم خود نویسنده سال‌ها بعد وقتی اتفاقی دفترش را ورق می‌زند، به این حاشیه‌ها لبخند بزند. هرکدام از این نوشته‌ها و نقاشی‌های پراکنده نشان‌دهنده‌ی لحظه‌های خاصی از دوران کودکی هستند؛ لحظه‌هایی که شاید حالا ساده به نظر برسند، اما در همان زمان برای بچه‌ها معنا و اهمیت زیادی داشته‌اند.

در بعضی مواقع، این حاشیه‌ها جایی برای اعتراض خاموش بچه‌ها هم هستند. وقتی نمی‌توانند چیزی را بلند بگویند یا وقتی حرف‌شان شنیده نمی‌شود، ممکن است در این فضای کوچک و بی‌قانون سرکشانه چیزی بنویسند. شاید چیزی شبیه “درس سخته”، یا “دلم برای بازی تنگ شده”. حاشیه‌ها جایی است که بچه‌ها می‌توانند بی‌پرده و بدون ترس از قضاوت، حرف دل‌شان را روی کاغذ بیاورند. این فضا گاهی خیلی بیشتر از آنچه به نظر می‌رسد، برای بچه‌ها مهم است.

یکی دیگر از چیزهایی که در حاشیه‌های دفتر بچه‌ها به چشم می‌خورد، تقلید از بزرگ‌ترهاست. بچه‌ها سعی می‌کنند امضا بزنند، تاریخ‌های مختلف را با دقت ثبت کنند، یا حتی گاهی از دیالوگ‌های فیلم‌ها و کارتون‌ها جمله بنویسند. این حاشیه‌ها در واقع نوعی بازی با دنیای بزرگ‌ترها هم هست. انگار بچه‌ها با این کار سعی می‌کنند خودشان را در دنیای بزرگ‌ترها جا دهند، حتی اگر این دنیای بزرگ‌تر خیلی هم برایشان دور و دست‌نیافتنی باشد.

در نهایت، این حاشیه‌ها شاید به چشم نیایند و شاید حتی بی‌اهمیت به نظر برسند، اما اگر یک بار دفتر مشق بچه‌ها را ورق بزنی و نگاهی به این گوشه‌های پر رمز و راز بیندازی، می‌توانی دنیای کاملاً متفاوتی را کشف کنی. دنیایی که شاید خیلی ساده باشد، ولی پر از خلاقیت، احساسات و افکاری است که شاید فقط در همان لحظه برای بچه‌ها مهم بوده‌اند، ولی حالا وقتی نگاه‌شان می‌کنی، یک دنیا حرف برای گفتن دارند.